O początkach pszczół na Ziemi dowiadujemy się ze skamielin. Większość z nich pochodzi z ostatnich 65 milionów lat i wygląda bardzo podobnie do współczesnych pszczół. W 2020 roku w jednej z kopalń w Majnmie (dawniej Birma) znaleziono bursztyn z zatopioną pradawną pszczołą. Badacze ustalili, że okaz pochodzi z okresu środkowej kredy i ma prawie 100 milionów lat. To pierwszy kopalny zapis pradawnego krewniaka współczesnych pszczół, który zachował się wraz z pyłkiem kwiatowym.
Pszczoły to zapylacze. Podróżują od kwiatu do kwiatu w poszukiwaniu pyłku i nektaru. Maleńkie żółte ziarna pyłku przyczepiają się do ich ciał i w ten sposób przedostają się na inne kwiaty zapylając je. Bez tych owadów rośliny miałyby problemy z rozmnażaniem się. Z kolei bez zawartego w kwiatach roślin pyłku i nektaru pszczoły przymierałyby głodem. Zapylacze i rośliny ewoluowały przez miliony lat, aby rozwinąć to idealne partnerstwo.
Kolejne gatunki zwierząt, a w końcu również i człowiek, stali się beneficjentami owego partnerstwa. Korzystali z pysznego miodu oraz obfitości warzyw i owoców będącej efektem ich działalności.
Nasi przodkowie w Europie zajmowali się pszczelarstwem już od czasów starożytnych, choć to najprawdopodobniej Egipcjanie udomowili pszczoły. Owady, które od tysiącleci niestrudzenie produkują miód i zapylają rośliny, zasłużenie stały się w naszej kulturze symbolem pracowitości. Pszczoły zapylają blisko 80% roślin. Przenosząc pyłek, zwiększają jakość i ilość plonów.
Zapylenie krzyżowe następuje gdy pszczoła przeniesie pyłek pomiędzy dwiema roślinami tego samego gatunku. Zachodzące wówczas zjawisko rekombinacji DNA wzbogaca pulę genową, a tym samym bioróżnorodność świata flory. Bez tego, osłabione genetycznie rośliny szybko padną łupem pasożytów i drobnoustrojów. W przypadku upraw sadowniczych, zapylanie roślin zwiększa plony nawet o 80%. Większość owoców i warzyw to gatunki owadopylne, które nie rozwiną się bez pszczół i ich zapylania. Oznacza to, że im mniej pszczół będziemy mieć w przyrodzie, tym trudniej dostępne i gorsze pod względem jakości będą owoce i warzywa.
Dbajmy o pszczoły
Ciekawostki…
Jedna pszczoła w ciągu całego swojego życia wytwarza małą łyżeczkę miodu. Do wyprodukowania kilograma miodu, pszczoły muszą przysiąść na kwiatach około 4 mln razy.